کیومرث مرزبان نویسنده و طنزپرداز ایرانی است؛ نویسنده‌ای که مسیر حرفه‌ای‌اش از فیلم کوتاه آغاز شد و بعدها به داستان‌نویسی، پادکست، طنز رادیویی و آموزش نوشتن رسید.
نام او برای بسیاری از مخاطبان با داستان‌های کوتاه، نوشته‌های طنز و کتاب‌هایی مانند «خام بدم پخته شدم بلکه پسندیده شدم»، «عزیزجان» و «از تو فقط همین یک دانه را داشتم» شناخته می‌شود. روایت‌های کوتاه، زبان نزدیک به گفتار و توجه به جزئیات زندگی روزمره از ویژگی‌هایی است که در بخش قابل توجهی از آثار او دیده می‌شود.
در این مطلب از مجله هنرستان، نگاهی داریم به زندگی و مسیر حرفه‌ای کیومرث مرزبان، تجربه او در فیلم و رسانه، کتاب‌ها و داستان‌هایش، شیوه نگاهش به نوشتن و همکاری او با هنرستان در «کارگاه کوتاه‌نویسی خلاق».
فهرست مطالب
کیومرث مرزبان کیست؟
کیومرث مرزبان متولد ۲۹ شهریور ۱۳۷۱ در تهران است. فعالیت او تنها به نویسندگی کتاب محدود نمانده و در طول سال‌ها میان داستان، طنز، فیلم، صدا و رسانه حرکت کرده است.
شروع این مسیر به نوجوانی او برمی‌گردد. مرزبان ابتدا سراغ فیلم کوتاه رفت، بعد در دوران اقامت در مالزی تجربه تولید محتوای صوتی و طنز اینترنتی را جدی‌تر دنبال کرد و در ادامه با داستان‌های کوتاه و کتاب‌هایش بیشتر به‌عنوان نویسنده شناخته شد.
زندگی روزمره، رابطه‌های انسانی، خاطره، عشق، تنهایی و موقعیت‌های گاه تلخ و گاه طنزآمیز، مواد اولیه بسیاری از نوشته‌های او را تشکیل می‌دهند.
آغاز مسیر کیومرث مرزبان با فیلم‌سازی
فعالیت حرفه‌ای کیومرث مرزبان از سال ۱۳۸۴ با ساخت فیلم کوتاه آغاز شد؛ زمانی که هنوز در سال‌های نوجوانی بود.
بر اساس زندگی‌نامه منتشرشده همراه آثار او، مرزبان تا سال ۱۳۸۸ هشت فیلم کوتاه ساخت. این تجربه، یکی از نخستین مواجهه‌های جدی او با روایت، شخصیت و موقعیت بود.
مسیر او بعدها از تصویر فاصله گرفت و به داستان و صدا نزدیک‌تر شد، اما علاقه به روایت و موقعیت‌پردازی همچنان در نوشته‌ها و آثار صوتی‌اش باقی ماند.
مالزی و شکل‌گیری «رادیو سنگتاب»
کیومرث مرزبان در سال ۱۳۸۸ ایران را به مقصد مالزی ترک کرد. این دوره، مسیر کاری او را از فیلم کوتاه به رسانه‌های اینترنتی و صوتی کشاند.
او در مالزی پادکست طنز اینترنتی «رادیو سنگتاب» را راه‌اندازی کرد و بعدتر وب‌سایتی نیز با همین نام شکل گرفت.
رادیو سنگتاب فرصتی بود تا مرزبان روایت، طنز و صدا را کنار یکدیگر تجربه کند. همین تجربه بعدها زمینه فعالیت‌های گسترده‌تر او در تولید برنامه‌ها و داستان‌های صوتی شد.
طنز رادیویی و فعالیت رسانه‌ای
پس از تجربه رادیو سنگتاب، فعالیت رسانه‌ای کیومرث مرزبان گسترده‌تر شد و او با رسانه‌های فارسی‌زبان مختلف همکاری کرد.
یکی از پروژه‌های شناخته‌شده او مجموعه نمایشی طنز «کارآگاه پورآرا» بود که برای رادیو زمانه تولید شد و قسمت‌هایی از آن در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ پخش شدند.
مرزبان در دوره‌هایی برای رسانه‌ها و نشریات فارسی‌زبان نیز مطلب و یادداشت طنز نوشته است.
کار با رادیو و پادکست، اهمیت دیالوگ، ریتم و ایجاز را در کار او بیشتر کرد؛ ویژگی‌هایی که بعدتر در بسیاری از متن‌های کوتاه او هم دیده می‌شوند.
کتاب‌های کیومرث مرزبان
داستان‌نویسی بخش مهمی از کارنامه کیومرث مرزبان است و چند مجموعه از نوشته‌ها و داستان‌های کوتاه او در قالب کتاب منتشر شده‌اند.
از کتاب‌های کیومرث مرزبان می‌توان به این آثار اشاره کرد:
- «خام بدم پخته شدم بلکه پسندیده شدم»؛ مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه که در سال ۲۰۱۴ منتشر شد.
- «عزیزجان»؛ مجموعه‌ای از نوشته‌ها و روایت‌های کوتاه با محوریت تجربه‌ها و رابطه‌های انسانی.
- «از تو فقط همین یک دانه را داشتم»؛ از دیگر آثار منتشرشده کیومرث مرزبان.
در کنار این کتاب‌ها، بخش قابل توجهی از نوشته‌های مرزبان در قالب متن‌های کوتاه، مطالب رسانه‌ای و آثار صوتی منتشر شده‌اند.
ویژگی نوشته‌ها و داستان‌های کیومرث مرزبان
داستان‌های کیومرث مرزبان اغلب از جایی بسیار معمولی شروع می‌شوند: یک خاطره، گفت‌وگو، رابطه، اتفاق خانوادگی یا جزئیاتی که در نگاه اول اهمیت چندانی ندارند.
او معمولاً زبان را تا حد امکان به گفتار نزدیک نگه می‌دارد و به جای جمله‌های پیچیده، از ریتم، مشاهده دقیق و انتخاب جزئیات برای جلو بردن متن استفاده می‌کند.
طنز نیز در نوشته‌های او همیشه شکل شوخی مستقیم ندارد. گاهی از یک موقعیت ناخوشایند، تناقض رفتاری یا فاصله میان چیزی که شخصیت می‌خواهد و آنچه واقعاً رخ می‌دهد شکل می‌گیرد.
در نتیجه، برخی از نوشته‌های او هم‌زمان می‌توانند طنزآمیز، شخصی و حتی تلخ باشند.
یکی دیگر از ویژگی‌های این سبک، کوتاه نگه داشتن مسیر میان ایده و روایت است. متن معمولاً زود وارد موقعیت اصلی می‌شود و تلاش می‌کند بدون توضیح اضافه مخاطب را با خود همراه کند.
آموزش نویسندگی
آموزش نوشتن بخش دیگری از فعالیت حرفه‌ای کیومرث مرزبان است. او در دوره‌های مختلف کارگاه‌ها و جلسه‌هایی درباره نویسندگی و روایت برگزار کرده است.
در این رویکرد، نوشتن لزوماً از شناخت اصطلاحات پیچیده ادبی آغاز نمی‌شود. نقطه شروع می‌تواند یک مشاهده، خاطره، گفت‌وگو یا اتفاق ساده روزمره باشد.
پیدا کردن سوژه، غلبه بر ترس شروع، شناخت لحن شخصی، آغاز مؤثر متن، حفظ توجه مخاطب و بازنویسی از موضوعاتی هستند که در آموزش کوتاه‌نویسی او اهمیت دارند.
هدف اصلی، تبدیل ایده خام به متنی است که بتواند در کوتاه‌ترین مسیر ممکن با مخاطب ارتباط برقرار کند.
کیومرث مرزبان در هنرستان
کیومرث مرزبان در هنرستان «کارگاه کوتاه‌نویسی خلاق» را در هشت جلسه ارائه می‌کند.
این دوره از همان لحظه‌ای آغاز می‌شود که بسیاری از آدم‌ها نوشتن را کنار می‌گذارند: صفحه خالی، ایده‌ای که هنوز شکل نگرفته و این سؤال که «اصلاً درباره چه چیزی بنویسم؟»
در طول جلسات، هنرجویان تمرین می‌کنند از اتفاق‌ها، خاطره‌ها و جزئیات زندگی روزمره سوژه پیدا کنند و آنها را به متنی قابل‌خواندن تبدیل کنند.
بخش دیگری از کارگاه به پیدا کردن صدای شخصی نویسنده اختصاص دارد؛ اینکه متن شبیه تقلید از نویسندگان دیگر نباشد و زبان آن به شخصیت خود نویسنده نزدیک شود.
شروع درست، نگه داشتن مخاطب، استفاده از واقعیت و خیال و مهم‌تر از همه بازنویسی نیز از محورهای اصلی دوره هستند.
سرفصل‌های کارگاه عبارت‌اند از:
- فقط بنویس
- سوژه همه‌جا هست
- از واقعیت تا خیال
- ساده، روان و مالِ خودت بنویس
- چطور متن را شروع کنیم
- چطور مخاطب را نگه داریم
- کوتاه‌ترش کن، بهترش کن
- بخوانیم و ببینیم چه نوشته‌ایم
سؤالات متداول درباره کیومرث مرزبان
کیومرث مرزبان کیست؟
کیومرث مرزبان نویسنده و طنزپرداز ایرانی است که فعالیت خود را از فیلم‌سازی آغاز کرد و در ادامه در حوزه داستان کوتاه، پادکست، طنز رادیویی و آموزش نویسندگی فعالیت کرده است.
کیومرث مرزبان متولد چه سالی است؟
کیومرث مرزبان ۲۹ شهریور ۱۳۷۱ در تهران متولد شده است.
فعالیت حرفه‌ای کیومرث مرزبان از کجا آغاز شد؟
فعالیت حرفه‌ای او از سال ۱۳۸۴ و با ساخت فیلم کوتاه آغاز شد. او تا سال ۱۳۸۸ چندین فیلم کوتاه ساخت و سپس فعالیت خود را به نویسندگی و رسانه‌های صوتی گسترش داد.
کتاب‌های کیومرث مرزبان کدام‌اند؟
«خام بدم پخته شدم بلکه پسندیده شدم»، «عزیزجان» و «از تو فقط همین یک دانه را داشتم» از آثار منتشرشده کیومرث مرزبان هستند.
رادیو سنگتاب چیست؟
«رادیو سنگتاب» پادکست طنز اینترنتی کیومرث مرزبان بود که در دوره اقامت او در مالزی شکل گرفت و از تجربه‌های اولیه او در تولید طنز صوتی به شمار می‌رود.
کارگاه کیومرث مرزبان در هنرستان چیست؟
کیومرث مرزبان «کارگاه کوتاه‌نویسی خلاق» را در هنرستان ارائه می‌کند. این دوره هشت‌جلسه‌ای بر پیدا کردن سوژه، شروع نوشتن، شناخت صدای شخصی، حفظ توجه مخاطب و بازنویسی تمرکز دارد.
منابع
برای تدوین این زندگی‌نامه، اطلاعات مربوط به آثار و مسیر حرفه‌ای کیومرث مرزبان با منابع مستقل و بین‌المللی تطبیق داده شده است.