آرش تنهایی طراح گرافیک، نویسنده، پژوهشگر و نمایشگاه‌گردان ایرانی است. فعالیت حرفه‌ای او از طراحی پوستر و جلد کتاب آغاز شد و در ادامه به مطبوعات، نشر، پژوهش درباره گرافیک ایران و کیوریتوری گسترش پیدا کرد.
او بنیان‌گذار و سردبیر مجله فرهنگی‌هنری «آنگاه» است و نامش با پروژه‌هایی مانند استودیو «سه‌گاه» و نشر «گهگاه» نیز پیوند خورده است. در کارنامه او همچنین نمایشگاه‌گردانی پروژه‌هایی با محوریت چهره‌هایی چون فروغ فرخزاد، غلامرضا تختی و صمد بهرنگی دیده می‌شود.
در این مطلب از مجله هنرستان، با زندگی و مسیر حرفه‌ای آرش تنهایی، تحصیلات، فعالیت‌های او در طراحی و نشر، تجربه‌های نمایشگاه‌گردانی و همکاری‌اش با هنرستان در دوره «کیوریتوری؛ از ایده تا اجرا» آشنا می‌شویم.
فهرست مطالب
آرش تنهایی کیست؟
آرش تنهایی متولد ۲۴ دی ۱۳۶۰ در تهران است. فعالیت‌های او در طول بیش از دو دهه حوزه‌های مختلفی از طراحی گرافیک و نقاشی تا نویسندگی، پژوهش، نشر، تدریس و نمایشگاه‌گردانی را دربر گرفته است.
شروع فعالیت حرفه‌ای او در گرافیک به اوایل دهه ۱۳۸۰ بازمی‌گردد. طراحی پوستر برای رویدادهای فرهنگی و نمایشی، طراحی جلد کتاب و همکاری با نشریات از نخستین بخش‌های کارنامه حرفه‌ای او بودند.
با گذشت زمان، فعالیت تنهایی از طراحی گرافیک به پروژه‌هایی گسترده‌تر در زمینه تاریخ گرافیک ایران، مطبوعات فرهنگی، نشر و نمایشگاه‌گردانی گسترش یافت؛ مسیری که بعدها به تأسیس و مدیریت مجموعه‌هایی مانند «آنگاه»، «سه‌گاه» و «گهگاه» رسید.
آغاز مسیر آرش تنهایی از کتاب و تصویر
در روایت‌های منتشرشده از زندگی آرش تنهایی، کتاب و تصویر از سال‌های کودکی جای مهمی دارند. او در خانواده با آثاری از نویسندگان و شاعران ایرانی، از جمله احمد شاملو و صمد بهرنگی، آشنا شد و بخشی از دوران کودکی‌اش با کتاب‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و تصویرگری‌های آنها گره خورد.
تنهایی بعدها از تصویرگری‌های کتاب‌های کانون و آثار هنرمندانی مانند فرشید مثقالی و مرتضی ممیز به‌عنوان بخشی از تجربه بصری سال‌های کودکی خود یاد کرده است.
در نوجوانی، پس از تجربه نقاشی و حضور در یک نمایشگاه گروهی، مسیر تحصیلی خود را به سمت هنر تغییر داد و وارد هنرستان مالک اشتر شد تا گرافیک بخواند.
این پیوند اولیه با کتاب، تصویر و فرهنگ چاپی را می‌توان در بخش بزرگی از فعالیت‌های بعدی او نیز دید؛ از طراحی جلد و پوستر تا مجله‌سازی، انتشار کتاب و پژوهش درباره تاریخ گرافیک ایران.
تحصیلات آرش تنهایی چیست؟
بر اساس زندگینامه‌ها و گفت‌وگوهای منتشرشده از آرش تنهایی، مسیر تحصیلی او از گرافیک آغاز شد و بعد به هنرهای نمایشی رسید.
- دیپلم گرافیک در سال ۱۳۷۸
- کاردانی گرافیک در سال ۱۳۸۰
- کارشناسی نمایش از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در سال ۱۳۸۷
این ترکیب گرافیک و نمایش بعدها در بخش‌هایی از فعالیت حرفه‌ای او، به‌ویژه در طراحی پوستر تئاتر، همکاری با جشنواره‌های نمایشی و پروژه‌های فرهنگی مرتبط با هنرهای اجرایی نیز دیده شد.
فعالیت آرش تنهایی در طراحی گرافیک
آرش تنهایی فعالیت حرفه‌ای خود در طراحی گرافیک را از حدود سال ۱۳۸۰ آغاز کرد. بخش مهمی از آثار اولیه او به طراحی پوستر برای تئاتر، نمایشگاه‌ها، بزرگداشت‌ها و رویدادهای فرهنگی و همچنین طراحی جلد کتاب اختصاص داشت.
او در سال‌های بعد با ناشران مختلف در زمینه طراحی جلد همکاری کرد و برای مجموعه‌ای از رویدادها و مؤسسات فرهنگی نیز پوستر و هویت بصری طراحی کرد.
در کارنامه او سابقه مدیریت هنری و طراحی برای رویدادهای نمایشی، فعالیت در زمینه پوستر تئاتر و همکاری با جشنواره‌ها نیز دیده می‌شود.
در کنار فعالیت‌های سفارشی، پوستر به یکی از رسانه‌های اصلی شخصی آرش تنهایی تبدیل شد. مجموعه‌ای از این آثار بعدها در کتاب «سی سال تنهایی» گردآوری و منتشر شد.
در سال‌های اخیر نیز طراحی و نقاشی همچنان بخشی از فعالیت او باقی مانده است.
نویسندگی و پژوهش آرش تنهایی درباره گرافیک
در کنار طراحی، پژوهش و نوشتن درباره تاریخ گرافیک ایران بخش مهم دیگری از فعالیت آرش تنهایی بوده است.
او با مجله «تندیس» در زمینه نوشتن مقاله، یادداشت و گفت‌وگو با طراحان و چهره‌های گرافیک ایران همکاری کرده و در دوره‌هایی با رسانه‌ها و نشریات فرهنگی دیگری نیز در ارتباط بوده است.
معرفی طراحان پیشگام، ثبت بخشی از تاریخ گرافیک معاصر ایران و پرداختن به زندگی و آثار چهره‌هایی مانند مرتضی ممیز و کامران کاتوزیان از موضوعاتی است که در نوشته‌ها و پروژه‌های پژوهشی او دیده می‌شود.
تنهایی همچنین سابقه فعالیت در تحریریه مجله «تندیس» و مدیریت هنری مجله «چلچراغ» را در کارنامه خود دارد.
آرش تنهایی و نمایشگاه‌گردانی
نمایشگاه‌گردانی یا کیوریتوری یکی از حوزه‌هایی است که به‌تدریج جای پررنگ‌تری در فعالیت حرفه‌ای آرش تنهایی پیدا کرد.
بخشی از پروژه‌های او به جای تمرکز بر یک هنرمند یا یک رسانه مشخص، حول یک شخصیت فرهنگی و حافظه جمعی شکل گرفته‌اند. در این پروژه‌ها، آثار هنری، اسناد، تصاویر، پوسترها، عکس‌ها و نوشته‌ها کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند تا روایت گسترده‌تری از موضوع نمایشگاه ایجاد شود.
از جمله پروژه‌های شناخته‌شده‌ای که تنهایی نمایشگاه‌گردانی یا گردآوری آنها را بر عهده داشته است می‌توان به این موارد اشاره کرد:
- «از اهالی امروز» با محوریت فروغ فرخزاد
- نمایشگاه «جهان پهلوان» با محوریت غلامرضا تختی
- «چند روایت از یک انسان که با امواج ارس به دریا پیوست» با محوریت صمد بهرنگی
در نمایشگاه مربوط به صمد بهرنگی، آثار هنرمندان معاصر در کنار مجموعه‌ای از طرح جلدها، پوسترها، تصاویر و اسناد مربوط به صمد بهرنگی قرار گرفتند.
این شیوه، یعنی ترکیب پژوهش تاریخی، گردآوری اسناد، انتخاب آثار و ساختن یک روایت نمایشگاهی، بعدها به یکی از بخش‌های مهم تجربه حرفه‌ای تنهایی در حوزه کیوریتوری تبدیل شد.
مجله آنگاه، استودیو سه‌گاه و نشر گهگاه
از مهم‌ترین بخش‌های فعالیت فرهنگی آرش تنهایی در سال‌های اخیر با مجله «آنگاه» شکل گرفته است.
«آنگاه» در سال ۱۳۹۵ آغاز به کار کرد. این نشریه فرهنگی و هنری در هر شماره یک موضوع مشخص را محور قرار می‌دهد و تلاش می‌کند آن موضوع را از زاویه‌های مختلف تاریخی، اجتماعی، هنری و فرهنگی بررسی کند.
موضوع‌هایی مانند کافه و کافه‌نشینی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، پیکان و خیابان انقلاب در شماره‌های مختلف این مجله بررسی شده‌اند.
آرش تنهایی بنیان‌گذار و سردبیر «آنگاه» است و این نشریه یکی از پروژه‌های اصلی او در حوزه مطبوعات فرهنگی محسوب می‌شود.
در کنار آنگاه، نام او با استودیو طراحی «سه‌گاه» نیز پیوند خورده است؛ مجموعه‌ای که در زمینه طراحی و پروژه‌های هویت بصری فعالیت می‌کند.
در سال ۱۴۰۱ نیز نشر «گهگاه» پایه‌گذاری شد. تمرکز این نشر بر کتاب‌هایی در حوزه هنر، فرهنگ، تاریخ تصویری و پروژه‌های پژوهشی است.
کتاب‌ها و آثار مکتوب آرش تنهایی
نویسندگی، پژوهش و گردآوری کتاب بخش دیگری از کارنامه آرش تنهایی است.
از جمله آثار و پروژه‌های مکتوب مرتبط با او می‌توان به این عنوان‌ها اشاره کرد:
- «سی سال تنهایی»؛ مجموعه‌ای از پوسترها و نوشته‌های آرش تنهایی.
- «نگاهی به زندگی و آثار مرتضی ممیز»؛ اثری درباره زندگی و کارنامه از مهم‌ترین چهره‌های گرافیک معاصر ایران.
- «در ستایش هفتادسالگی؛ کامران کاتوزیان»؛ پروژه‌ای درباره زندگی و آثار کامران کاتوزیان.
در فعالیت‌های متأخر او، مرز میان کتاب، مجله، آرشیو و نمایشگاه گاهی کمرنگ می‌شود؛ به این معنا که یک پروژه ممکن است هم‌زمان شامل پژوهش، گفت‌وگو، تصویر، سند، نمایشگاه و آخر کار یک کتاب باشد.
تدریس و فعالیت آموزشی آرش تنهایی
تدریس نیز از سال‌های نخست فعالیت حرفه‌ای آرش تنهایی بخشی از کار او بوده است.
در سوابق منتشرشده از او، تدریس گرافیک در هنرستان هنرهای زیبای پسران و مراکز دانشگاهی دیده می‌شود.
موضوعات آموزشی او در سال‌های مختلف عمدتاً با طراحی گرافیک، پوستر، تجربه حرفه‌ای در پروژه‌های فرهنگی و در سال‌های بعد با نمایشگاه‌گردانی و کیوریتوری ارتباط داشته‌اند.
تجربه عملی او در طراحی، مطبوعات، نشر و برگزاری نمایشگاه باعث شده آموزش کیوریتوری در دوره‌های متأخر او صرفاً به انتخاب اثر محدود نباشد و بخش‌هایی مانند پژوهش، ساخت روایت، هویت بصری، بودجه، قرارداد و نحوه ارائه پروژه را نیز دربر بگیرد.
آرش تنهایی در هنرستان
آرش تنهایی در هنرستان دوره‌ای با عنوان «کیوریتوری؛ از ایده تا اجرا» ارائه می‌کند.
این دوره به مسیر شکل‌گیری یک پروژه نمایشگاهی از نخستین ایده تا مرحله اجرا می‌پردازد؛ از تعریف کانسپت و پژوهش اولیه تا انتخاب آثار، چیدمان، نگارش استیتمنت، ارتباط با هنرمند، قرارداد، بودجه، هویت بصری و ارائه نهایی پروژه.
هدف دوره این است که هنرجو تنها با تعریف نظری کیوریتوری آشنا نشود، بلکه بتواند ایده خود را به یک پروژه قابل ارائه تبدیل کند.
سؤالات متداول درباره آرش تنهایی
آرش تنهایی کیست؟
آرش تنهایی طراح گرافیک، نویسنده، پژوهشگر و نمایشگاه‌گردان ایرانی است. او بنیان‌گذار و سردبیر مجله «آنگاه» است و در زمینه طراحی گرافیک، نشر، پژوهش فرهنگی و کیوریتوری فعالیت دارد.
آرش تنهایی متولد چه سالی است؟
آرش تنهایی ۲۴ دی ۱۳۶۰ در تهران متولد شده است.
تحصیلات آرش تنهایی چیست؟
او تحصیلات خود را در رشته گرافیک آغاز کرد و پس از دریافت دیپلم و کاردانی گرافیک، در رشته نمایش در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران تحصیل کرد.
مجله آنگاه چیست؟
«آنگاه» مجله‌ای فرهنگی و هنری است که با بنیان‌گذاری و سردبیری آرش تنهایی آغاز به کار کرد. هر شماره این نشریه معمولاً به یک موضوع مشخص در فرهنگ و هنر معاصر اختصاص دارد.
آرش تنهایی چه نمایشگاه‌هایی را کیوریت کرده است؟
از پروژه‌های نمایشگاه‌گردانی شناخته‌شده او می‌توان به نمایشگاه‌هایی با محوریت فروغ فرخزاد، غلامرضا تختی و صمد بهرنگی اشاره کرد.
دوره آرش تنهایی در هنرستان چیست؟
آرش تنهایی دوره «کیوریتوری؛ از ایده تا اجرا» را در هنرستان ارائه می‌کند. این دوره مسیر طراحی و اجرای یک پروژه نمایشگاهی را از شکل‌گیری ایده و پژوهش تا انتخاب اثر، چیدمان و ارائه نهایی بررسی می‌کند.
منابع
برای تدوین این زندگی‌نامه از منابع مستقل و بین‌المللی درباره فعالیت‌های حرفه‌ای، طراحی و نمایشگاه‌گردانی آرش تنهایی استفاده شده است.