کالبدشکافی تاریخ روابط ایران و آمریکا؛ از رؤیای اتحاد تا بحران‌های معاصر

بررسی مستند و تحلیلی یکی از پیچیده‌ترین روابط سیاسی قرن اخیر با تدریس علی آردَم در هنرستان

چرا مطالعه این رابطه برای فهم ایران امروز ضروری است؟

روابط ایران و آمریکا فقط یک پرونده دیپلماتیک نیست، بلکه بخشی از زیست سیاسی و ذهن تاریخی جامعه ایران است. این دوره در هنرستان، یک پروژه تاریخ‌نگاری صوتی تصویری است که با تکیه بر اسناد اصلی و روایت تحلیلی، مسیر شکل‌گیری اعتماد، سوءظن و تقابل میان دو کشور را بازسازی می‌کند. هدف دوره، عبور از روایت‌های سطحی و رسیدن به درکی ساختاری از ریشه‌های بحران است.

سرفصل اول: از تأسیس تا جنگ جهانی اول، رؤیای نیروی سوم

• تحلیل اولین قرارداد تجاری ۱۸۵۶ و آغاز تماس رسمی دو کشور.
• نقش میسیونرهای آمریکایی در شکل‌گیری طبقه متوسط نوظهور.
• پرونده مورگان شوستر و نخستین رویارویی غیرمستقیم با روسیه و بریتانیا.
• تأثیر دکترین چهارده ماده‌ای ویلسون و سرخوردگی ایرانیان در ورسای.

سرفصل دوم: پهلوی اول و برآمدن هژمونی آمریکا

• ماجرای قتل ایمبری و نخستین بحران جدی دیپلماتیک.
• ماموریت میلسپو و تنش میان اصلاحات مالی و تمرکز قدرت رضاشاه.
• تأثیر کشف نفت عربستان بر جایگاه ایران در استراتژی انرژی آمریکا.

سرفصل سوم: دهه سرنوشت‌ساز و واقعه ۲۸ مرداد

• تحلیل مکاتبات دکتر مصدق با دولت ترومن.
• کالبدشکافی عملیات آژاکس (TPAJAX) و نقش کرمیت روزولت.
• بررسی پیامدهای روانی و سیاسی سقوط دولت ملی.

سرفصل چهارم: عصر طلایی رابطه و دکترین‌های امنیتی

• فشار دولت کندی برای اصلاحات ارضی و انقلاب سفید.
• تأسیس ساواک و همکاری اطلاعاتی منطقه‌ای.
• تحلیل دکترین دو ستونی نیکسون.
• تنش‌های نفتی دهه هفتاد میان شاه و آمریکا.

سرفصل پنجم: فروپاشی رابطه و بحران‌های پس از انقلاب

• تحلیل اسناد لانه جاسوسی و پیامدهای سیاسی آن.
• بررسی عملیات طبس و شکست نیروهای دلتا.
• تأثیر جنگ ایران و عراق و ماجرای مک‌فارلین.

نتیجه‌گیری: فهم گذشته برای خواندن حال

این دوره نشان می‌دهد که بسیاری از تنش‌های امروز، ریشه در تصمیم‌ها و سوءتفاهم‌های تاریخی دارند. مطالعه دقیق این مسیر، امکان تحلیل واقع‌بینانه‌تر سیاست معاصر را فراهم می‌کند و مخاطب را از سطح روایت‌های احساسی به فهمی مستند و تحلیلی می‌رساند.